Bir yılan, kendini ısırdığında zehirlenip ölebilir mi

Posted by

‘Yılan’ sözünü düşündüğümüz an, birçok insanın aklına birinci olarak “zehir” gelir. Çoğumuz zehrin öldürücü olabileceği yahut bize ziyan verebileceği konusunda hemfikiriz.

Peki bir yılanın kendi zehrinden etkilenip etkilenmediğini hiç merak ettiniz mi? Yılanlar zehirlerini ağızda üretir. Pekala yılan, ürettiği zehri kazara yutarsa ne olur? Yahut bir yılan kendini soktuktan sonra zehirlenebilir mi?

Bu soruları yanıtlamak için evvel yılanların nasıl ve neden zehir ürettiğine değinmemiz gerekiyor.

Zehrin yılan için önemi

Yılan zehiri, zehirli yılanlarda özel olarak değiştirilmiş tükürük bezlerinde üretilen sıvı bir salgıdır. Zehrin birincil hedefi, avı hareketsiz hale getirmek ve yılanların sindirim süreçlerine yardımcı olmaktır.

Yılan zehirinin merkezi bileşeni proteindir. Bu toksik proteinler, yılan zehirinin ete enjekte edilmesinden kaynaklanan ziyanlı tesirlerin asıl nedenidir.

Zehir ayrıyeten, büyük molekülleri süratli bir biçimde parçalamaya ve yılan sindirimine daha fazla yardımcı olmaya yarayan özel enzimler içerir.

Enzim, yılan avındaki karbonhidratların, proteinlerin, fosfolipidlerin ve nükleotitlerin parçalanmasına yardımcı olur.

Yılan zehirinde bulunan ek bir bileşen olan polipeptit toksinler ise zehrin öldürücü tesirine neden olan elementlerdir.

Polipeptit toksinleri hücre işlevini bozar ve hatta hücre vefatına yol açabilir. Yılan zehirinin muhakkak toksik bileşenleri, genel olarak tüm zehirli yılanlarda bulunurken, belli toksinler belli yılan tiplerine hastır.

Yılan, zehri nasıl kullanır

Zehir için en yaygın enjeksiyon tekniği dişlerin kullanılmasıdır. Dişler, dokuyu delebildikleri ve zehrin açılan yaraya akmasına müsaade verdikleri için dağıtım düzeneklerinde epey tesirlidir.

Bununla birlikte, tükürme yahut zehir atma üzere zehir vermek için farklı uyarlamalar geliştiren diğer yılan tipleri de vardır.

Zehir tükürmek yahut fırlatmak, avına yönelik bir atak biçiminden çok bir savunma sisteminin maksadına hizmet eder.

Yılanların zehri kullanma mekanizması

Her yılandaki zehir enjeksiyon sistemi çabucak hemen birebirdir ve dört ana bileşen içerir. Bunlardan birincisi zehirli bezlerdir.

Bu özel bezler öncelikle başta, bilhassa boğazın gerisinde bulunur, birincil maksatları zehir üretimi ve depolanmasıdır.

Bir öteki kıymetli bileşen, güçlü ve ikili bir hedefe hizmet eden, başta bulunan kaslardır. Bu kaslar, avı sıkıştırmaya ve delmeye yardımcı olurken, enjekte edilen zehir ölçüsünü düzenlemeye de yardımcı olurlar.

Son iki kritik kısım kanallar ve dişlerdir. Kanallar, bezlerden dişlere zehir için bir yol sağlarken; dişler, zehrin içinden aktığı içi boş kanallara sahiptir

Bir yılan, kendi kendini zehirleyebilir mi

Zehir tükürük bezinde bulunduğuna nazaran, yılan onu ezkaza yutar ve sindirirse ne olur? Zehirli yılanlar, kendi zehirlerini yuttuklarında ve sindirdiklerinde rastgele bir ziyan görmez.

Çünkü zehirdeki birincil bileşen proteindir. Protein toksinlerinin güçlü olması için, beden dokusuna yahut kan dolanımına enjekte edilmeleri yahut emilmeleri gerekir.

Yılan zehirinin yutulması ziyanlı değildir, zira bu ziyanlı toksinler mide asidi ve sindirim enzimleri tarafından zararsız formlarına parçalanırlar.

Ancak zehir,  bir yılanın öbür bir yılanı ısırması sonucunda ya da yılanın kendisini ısırması yoluyla kan sirkülasyonuna girerse, zehrin tesiri kendisini gösterir.

Özetle bir yılan, zehri direkt kan sirkülasyonuna girecek halde kendini ısırarak intihar edebilir. Lakin yılanlar, kendi zehirlerini yuttuklarında rastgele bir ziyana uğramazlar.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.