Küresel bitkisel yağ piyasasında ilginç bir fiyat ayrışması yaşanıyor. Palm yağı, son iki yılın en yüksek iskonto oranıyla soya yağının gerisinde kalmış durumda. Bu durum, piyasalarda yeni bir talep dinamiğinin doğabileceğini gösteriyor. Bloomberg’in verilerine göre, soya yağı ile palm yağı arasındaki fiyat farkı ton başına yaklaşık 390 dolara ulaştı ve bu seviye Ekim 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek fark olarak dikkat çekiyor. Geçen yıl bu farkın ortalama 99 dolar civarında olduğu göz önüne alındığında, mevcut durum oldukça belirgin.
Bu fiyat farklılığının arkasında iki ana etken bulunuyor. Öncelikle, soya yağı fiyatları yılın başından bu yana artış göstermekte. Bu artışta, ABD’de biyoyakıt kotalarının artırılacağına dair beklentiler ve Hindistan ile yapılan ticaret anlaşmasının talebi artıracağı öngörüsü etkili oldu. Ayrıca, İran’daki çatışmalar sebebiyle yükselen enerji fiyatları, biyoyakıtların cazibesini artırarak soya yağının fiyatını destekliyor.
Diğer taraftan, palm yağı tarafında daha zayıf bir görünüm hâkim. Endonezya ve Malezya’dan gelen güçlü arz beklentileri, başlıca alıcı ülkelere yapılan ihracattaki düşüşle birleşince fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu. Malezya’nın 1-20 Nisan dönemindeki palm yağı ihracatı bir önceki aya göre yüzde 26 oranında geriledi. Bu düşüşte Hindistan, Çin ve Orta Doğu’ya yapılan sevkiyatların azalması önemli bir rol oynadı.
Ancak bu büyük fiyat farkı, talepte yeni bir hareketin başlamasına yol açabilir. Mumbai merkezli Murji Meghan Services’den emtia tüccarı Mitesh Saiya, Hindistan’da stokların azaldığını ve alıcıların mayıs ayı için henüz yeterli pozisyon almadığını belirtiyor. Saiya, palm yağı ile soya yağı arasındaki fiyat farkının Hindistanlı alıcıları önümüzdeki günlerde daha fazla palm yağı alımına yönlendirebileceğini ifade ediyor.
Fiyatlara bakıldığında, Malezya Borsası’nda temmuz vadeli palm yağı kontratı gün ortasında yüzde 0,4 artarak ton başına 4.518 ringgit seviyesine çıkmış durumda. Yılbaşından bu yana artış oranı ise yüzde 12’ye ulaştı. Chicago’da temmuz vadeli soya yağı ise yüzde 0,5 artış göstererek pound başına 69,64 cent seviyesine yükseldi. Önceki günkü artış ise yüzde 2,1 olarak kaydedilmişti. Çin Dalian Emtia Borsası’nda eylül vadeli rafine palm yağı yüzde 1,1 artışla ton başına 9.592 yuan olurken, aynı dönemde soya yağı yüzde 0,6 artarak 8.522 yuan seviyesine ulaştı.
Öte yandan, palm yağının gaz yağına kıyasla priminin de dikkat çekici olduğunu belirtmek gerekiyor. Ton başına yaklaşık 66 dolar seviyesinde bulunan bu prim, geçen yılın ortalama 267 dolar seviyesinin oldukça altında kalıyor. Bu durum, palm yağının enerji piyasasıyla olan fiyat ilişkilerinde zayıf kaldığını ortaya koyuyor.
Genel olarak değerlendirildiğinde, soya yağı güçlü talep beklentileri ve enerji fiyatlarının desteği ile yukarı yönlü seyrini sürdürürken, palm yağı arz fazlası ve zayıf ihracat nedeniyle geride kalıyor. Ancak iki ürün arasındaki açılan fiyat makası, özellikle Hindistan gibi büyük tüketici pazarlarında palm yağı talebini yeniden canlandırabilecek kritik bir faktör olarak öne çıkıyor.
